Queer theologie is een manier van Bijbeluitleg waarbij men de Bijbel leest door de lens van LGBTQ-identiteit en queer theorie. Voorstanders proberen traditionele interpretaties van de Bijbel uit te dagen en zoeken naar nieuwe manieren om Bijbelverhalen te begrijpen in relatie tot seksualiteit, gender en identiteit.
In dit artikel kijken we naar:
- wat queer theologie precies is
- waar deze stroming vandaan komt
- enkele bijbelverhalen die men als voorbeeld gebruikt
Aan het einde vind je ook een video waarin ik aan de verschillende queer theologische standpunten aan de hand van de bijbel analyseer en beoordeel.
Wat is queer theologie?
Queer theologie ontstond in de late 20e eeuw binnen academische theologie. Het combineert elementen uit:
- bevrijdingstheologie
- feministische theologie
- queer theorie uit de sociale wetenschappen
Het uitgangspunt is dat traditionele bijbelinterpretaties vaak gevormd zijn door heteronormatieve cultuur. Daarom proberen queer theologen de Bijbel opnieuw te lezen, met speciale aandacht voor:
- genderrollen
- seksuele identiteit
- macht en onderdrukking
Sommige queer theologen proberen in de Bijbel voorbeelden te vinden van relaties of identiteiten die lijken op moderne LGBTQ-ervaringen.
Waar komt queer theologie vandaan?
Queer theologie ontstond vooral in academische kringen in de VS en Europa vanaf de jaren 1990. Het werd beïnvloed door het werk van filosofen en sociale theoretici die het begrip “queer” gebruikten om vaste ideeën over gender en seksualiteit te bekritiseren.
Binnen christelijke theologie begon men zich af te vragen:
- Zijn traditionele interpretaties van de Bijbel cultureel bepaald?
- Zijn er verhalen die we anders kunnen lezen?
- Kan de Bijbel ruimte bieden voor andere vormen van identiteit?
Vanuit deze vragen ontstonden verschillende alternatieve interpretaties van bijbelverhalen.
Voorbeelden van Bijbelverhalen die queer theologie gebruikt
Queer theologie verwijst vaak naar bepaalde bijbelgedeelten die volgens hen ruimte laten voor andere interpretaties van relaties en identiteit.
Hier zijn drie voorbeelden die vaak genoemd worden.
1. David en Jonathan
Een van de bekendste voorbeelden is de relatie tussen David en Jonathan in 1 Samuel.
In de Bijbel staat bijvoorbeeld:
“De ziel van Jonathan werd verknocht aan de ziel van David, en Jonathan had hem lief als zijn eigen ziel.”
Sommige queer theologen stellen dat deze beschrijvingen mogelijk wijzen op een romantische of seksuele relatie tussen de twee mannen.
Daarnaast verwijzen ze naar passages waarin hun liefde voor elkaar sterk wordt benadrukt.
2. Ruth en Naomi
Een ander voorbeeld is het verhaal van Ruth en Naomi.
Wanneer Ruth besluit bij haar schoonmoeder te blijven zegt ze:
“Waar u gaat, zal ik gaan; waar u blijft, zal ik blijven.”
Sommige queer interpretaties zien dit als een voorbeeld van diepe partnerachtige toewijding tussen twee vrouwen.
Hoewel het verhaal traditioneel wordt gezien als trouw binnen familiebanden, wordt het in queer theologie soms gelezen als een mogelijke lesbische relatie.
3. De Ethiopische eunuch
In Handelingen 8 ontmoet Filippus een Ethiopische eunuch (een gecastreerde man).
In queer interpretaties wzien ze deze figuur soms als iemand die buiten traditionele gendercategorieën valt. Daarom gebruikt men dit voorbeeld van hoe God mensen accepteert die niet in standaard genderrollen passen.
Nederlandse queer theologen
Ondanks dat uit de VS veel overwaait en vertaald wordt, zijn er ook in Nederland enkele queer theologen die zich hard maken voor deze eisegese van de bijbel.
Zo kennen we onder andere:
– Hinke van Abbema
– Ilse Swart
– Mariecke van den Berg
– Willien van Wieringen
en zo zijn er nog een klein handjevol.
Dit zijn echter ook enkele theologen die ik onder de loep heb genomen in de uitgebreide analyse die je hieronder kunt vinden.
Waarom dit een belangrijk debat is
De interpretaties van queer theologie zijn onderwerp van veel discussie binnen christelijke kringen.
Sommigen zien deze benadering als een manier om de Bijbel opnieuw te begrijpen in het licht van moderne vragen over identiteit en inclusie.
Anderen vinden dat deze interpretaties de oorspronkelijke betekenis van de bijbelteksten loslaten.
Omdat dit onderwerp vaak voor verwarring zorgt, heb ik er een uitgebreide video over gemaakt waarin ik dieper inga op:
- hoe deze teksten gelezen worden
- waarom deze interpretaties volgens mij niet kloppen
- wat de Bijbel zelf eigenlijk zegt
Bekijk hier de volledige uitleg
👇 In deze video leg ik stap voor stap uit waarom de argumenten van queer theologie volgens mij niet standhouden wanneer je de Bijbel in context leest.
